Zapalenie spojówek to jedno z najczęściej występujących schorzeń narządu wzroku. Może dotyczyć osób w każdym wieku i mieć różne przyczyny – od infekcji bakteryjnych i wirusowych po reakcje alergiczne. Choć objawy bywają podobne, poszczególne rodzaje zapalenia spojówek różnią się przebiegiem, sposobem leczenia oraz zakaźnością. 

Czym jest zapalenie spojówek?

Spojówka to cienka, przezroczysta błona śluzowa pokrywająca przednią część gałki ocznej oraz wewnętrzną powierzchnię powiek. Jej zadaniem jest ochrona oka przed czynnikami zewnętrznymi, utrzymanie odpowiedniego nawilżenia oraz udział w mechanizmach obronnych oka.

Zapalenie spojówek polega na reakcji zapalnej tej błony, prowadzącej do jej przekrwienia, obrzęku oraz wystąpienia charakterystycznych dolegliwości, takich jak zaczerwienienie oka, pieczenie czy wydzielina.

Najczęstsze przyczyny zapalenia spojówek

Zapalenie spojówek może mieć różne podłoże. Najczęściej wyróżnia się trzy główne typy choroby:

• zapalenie spojówek bakteryjne,
• zapalenie spojówek wirusowe,
• zapalenie spojówek alergiczne.

Każdy z tych rodzajów wymaga odmiennego postępowania.

Bakteryjne zapalenie spojówek

Przyczyny bakteryjnego zapalenia spojówek

Bakteryjne zapalenie spojówek wywoływane jest przez bakterie, najczęściej gronkowce, paciorkowce lub bakterie z rodzaju Haemophilus. Do zakażenia dochodzi zwykle poprzez kontakt z zanieczyszczonymi dłońmi, ręcznikami, kosmetykami lub soczewkami kontaktowymi.

Objawy bakteryjnego zapalenia spojówek

Do charakterystycznych objawów należą:

• ropna lub ropno-śluzowa wydzielina,
• sklejanie powiek, szczególnie po przebudzeniu,
• zaczerwienienie oka,
• uczucie piasku pod powiekami.

Bakteryjne zapalenie spojówek często zaczyna się w jednym oku, ale może szybko przenieść się na drugie.

Leczenie bakteryjnego zapalenia spojówek

Podstawą leczenia są miejscowe antybiotyki w postaci kropli lub maści do oczu. Ważna jest również odpowiednia higiena oczu oraz unikanie dotykania i pocierania powiek.

Wirusowe zapalenie spojówek

Przyczyny wirusowego zapalenia spojówek

Wirusowe zapalenie spojówek najczęściej wywoływane jest przez adenowirusy. Może towarzyszyć infekcjom górnych dróg oddechowych i łatwo się rozprzestrzeniać, zwłaszcza w skupiskach ludzi, takich jak szkoły czy przedszkola.

Objawy wirusowego zapalenia spojówek

Typowe objawy obejmują:

• wodnistą wydzielinę z oka,
• silne zaczerwienienie spojówek,
• uczucie pieczenia i światłowstręt,
• obrzęk powiek,
• powiększenie węzłów chłonnych przedusznych.

Wirusowe zapalenie spojówek może utrzymywać się dłużej niż forma bakteryjna.

Leczenie wirusowego zapalenia spojówek

Leczenie ma zazwyczaj charakter objawowy. Stosuje się preparaty nawilżające, zimne okłady oraz, w razie potrzeby, leki przeciwzapalne. Antybiotyki nie są skuteczne w leczeniu zakażeń wirusowych.

Alergiczne zapalenie spojówek

Przyczyny alergicznego zapalenia spojówek

Alergiczne zapalenie spojówek jest reakcją nadwrażliwości na alergeny, takie jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt czy pleśnie. Może mieć charakter sezonowy lub całoroczny.

Objawy alergicznego zapalenia spojówek

Najczęściej obserwuje się:

• silny świąd oczu,
• obustronne zaczerwienienie,
• łzawienie,
• obrzęk spojówek i powiek,
• brak ropnej wydzieliny.

Świąd jest objawem, który szczególnie odróżnia alergiczne zapalenie spojówek od innych postaci choroby.

Leczenie alergicznego zapalenia spojówek

Podstawą terapii jest unikanie kontaktu z alergenem oraz stosowanie leków przeciwhistaminowych w postaci kropli do oczu. W niektórych przypadkach konieczne jest wdrożenie leczenia przeciwzapalnego lub konsultacja alergologiczna.

Jak odróżnić poszczególne rodzaje zapalenia spojówek?

Rozróżnienie typu zapalenia spojówek opiera się głównie na charakterze wydzieliny, towarzyszących objawach oraz wywiadzie chorobowym. Ropna wydzielina i sklejanie powiek sugerują zakażenie bakteryjne, wodnista wydzielina i objawy ogólne przemawiają za infekcją wirusową, natomiast intensywny świąd i sezonowość wskazują na podłoże alergiczne.

Ostateczne rozpoznanie powinno jednak należeć do lekarza, szczególnie w przypadku nasilonych objawów lub braku poprawy.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Konsultacja lekarska jest wskazana, gdy objawy są silne, utrzymują się dłużej niż kilka dni, pojawia się ból oka, pogorszenie ostrości wzroku lub gdy zapalenie dotyczy małego dziecka. Szybka diagnoza pozwala wdrożyć odpowiednie leczenie i uniknąć powikłań.

FAQ – najczęściej zadawane pytania dotyczące zapalenia spojówek

Czy zapalenie spojówek jest zaraźliwe?

Bakteryjne i wirusowe zapalenie spojówek są zakaźne. Alergiczne zapalenie spojówek nie przenosi się na inne osoby.

Czy można chodzić do pracy lub szkoły z zapaleniem spojówek?

W przypadku zapalenia bakteryjnego lub wirusowego zaleca się pozostanie w domu do ustąpienia objawów, aby nie zakażać innych.

Czy zapalenie spojówek może ustąpić samoistnie?

Niektóre łagodne postacie wirusowego zapalenia spojówek mogą ustąpić samoistnie, jednak zawsze warto skonsultować się z lekarzem.

Czy noszenie soczewek kontaktowych jest dozwolone podczas zapalenia spojówek?

Nie, w trakcie zapalenia spojówek należy zrezygnować z noszenia soczewek kontaktowych do czasu pełnego wyleczenia.