Gastroskopia jest jednym z najważniejszych badań endoskopowych górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pozwala na dokładną ocenę przełyku, żołądka i dwunastnicy, a w razie potrzeby również na pobranie wycinków do badania histopatologicznego. To badanie często budzi niepokój, choć w rzeczywistości jest krótkie, bezpieczne i mało obciążające. Ważne jest jednak odpowiednie przygotowanie, które wpływa zarówno na komfort pacjenta, jak i na jakość obrazu oraz rzetelność wyników.

Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje, które pomogą właściwie przygotować się do gastroskopii.

Na czym polega gastroskopia?

Gastroskopia polega na wprowadzeniu przez usta cienkiego endoskopu zakończonego kamerą. Lekarz obserwuje wnętrze górnego odcinka przewodu pokarmowego, ocenia śluzówkę oraz poszukuje stanów zapalnych, nadżerek, wrzodów czy źródeł krwawienia. Badanie wykonuje się najczęściej w znieczuleniu miejscowym gardła (lidokainą), a niekiedy także w sedacji dożylnej.

Dlaczego przygotowanie jest tak ważne?

Od właściwego przygotowania zależy widoczność struktur przewodu pokarmowego oraz bezpieczeństwo pacjenta. Nawet niewielkie ilości pokarmu lub płynów w żołądku mogą utrudnić przeprowadzenie badania, a w skrajnych przypadkach zwiększać ryzyko zachłyśnięcia. Dlatego przestrzeganie zaleceń dotyczących postu, nawadniania i przyjmowania leków jest kluczowe.

Jak przygotować się do gastroskopii?

Kiedy przestać jeść?

Podstawowa zasada to pozostanie na czczo. Większość ośrodków zaleca, aby nie jeść przez 6–8 godzin przed badaniem. Ostatni posiłek dzień wcześniej powinien być lekkostrawny. Należy unikać tłustych potraw, orzechów, produktów z pestkami i potraw o dużej objętości, które długo zalegają w żołądku.

Zasady picia przed badaniem

Klarowne płyny (woda, słaba herbata, klarowny bulion) można przyjmować do około 2 godzin przed gastroskopią. Należy unikać napojów gazowanych, soków z miąższem oraz napojów mlecznych, które mogą utrudnić ocenę śluzówki żołądka.

Leki – co przyjąć, a czego unikać?

Większość leków stosowanych przewlekle należy przyjąć zgodnie z planem, popijając niewielką ilością wody. Dotyczy to zwłaszcza leków kardiologicznych i przeciwciśnieniowych. Pacjenci z cukrzycą powinni skonsultować się z lekarzem, ponieważ dawki insuliny i leków doustnych mogą wymagać modyfikacji ze względu na post. W przypadku leków przeciwzakrzepowych, NLPZ czy preparatów żelaza konieczna jest indywidualna ocena, ponieważ niektóre z nich mogą wpływać na przebieg badania lub powodować dodatkowe ryzyko przy pobieraniu wycinków.

Przygotowanie do gastroskopii w sedacji

Jeśli badanie ma być wykonane w sedacji dożylnej, wymagana jest obecność osoby towarzyszącej, która zapewni bezpieczny powrót do domu. Po sedacji nie wolno prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn przez co najmniej 12 godzin. Zasady dotyczące postu i płynów pozostają takie same jak przy standardowym badaniu.

Gastroskopia u dzieci

U dzieci zasady przygotowania są podobne, jednak czas pozostawania na czczo zależy od wieku.

• Niemowlęta karmione mlekiem modyfikowanym zwykle nie powinny jeść przez około 4 godziny.
• U dzieci starszych zalecenia są zbliżone do zasad dla dorosłych. W przypadku najmłodszych pacjentów gastroskopia często wykonywana jest w sedacji, dlatego ważne jest, by rodzice otrzymali jasne instrukcje od ośrodka.

Co zabrać na badanie?

Do gastroskopii należy przygotować:

• dokument tożsamości,
• skierowanie lub dokumentację medyczną,
• listę przyjmowanych leków,
• wyniki poprzednich badań endoskopowych, jeśli są dostępne.

Warto także zadbać o wygodny strój oraz nie stosować tuż przed badaniem perfum czy intensywnych kosmetyków.

Przebieg i odczucia podczas gastroskopii

Badanie trwa zwykle 5–10 minut. Po znieczuleniu gardła pacjent proszony jest o położenie się na lewym boku. W trakcie badania mogą pojawić się odruch wymiotny, ślinotok lub uczucie ucisku, jednak są to reakcje naturalne i krótkotrwałe. Po zakończeniu gastroskopii pacjent może wrócić do normalnej aktywności, choć przez około godzinę po znieczuleniu gardła nie powinien spożywać posiłków, aby uniknąć zachłyśnięcia.

Jakie są najczęstsze błędy pacjentów?

Najczęstsze problemy wynikają z:

• spożycia posiłku zbyt blisko godziny badania,
• wypicia kawy z mlekiem lub soku z miąższem,
• samodzielnych modyfikacji leków,
• stawienia się na badanie w sedacji bez osoby towarzyszącej.

Odpowiednie przygotowanie do gastroskopii pozwala przeprowadzić badanie szybko, bezpiecznie i z możliwie najwyższą wartością diagnostyczną. Znajomość zasad dotyczących postu, przyjmowania leków i organizacji dnia sprawia, że pacjent podchodzi do procedury bardziej świadomie i spokojnie.