Choroba de Quervaina, znana również jako zespół de Quervaina lub zapalenie pochewki ścięgnistej kciuka, to dolegliwość, która dotyka wielu osób, zwłaszcza tych wykonujących powtarzalne ruchy kciukiem. Ból i dyskomfort w okolicy nadgarstka i kciuka mogą znacząco utrudniać codzienne czynności. W tym artykule przyjrzymy się bliżej przyczynom, objawom, metodom diagnostyki oraz dostępnym sposobom leczenia tej powszechnej choroby.
Co to jest choroba de Quervaina?
Choroba de Quervaina jest schorzeniem polegającym na zapaleniu pochewki ścięgnistej otaczającej dwa ścięgna kciuka: mięsień odwodziciel długi kciuka (musculus abductor pollicis longus) i mięsień prostownik krótki kciuka (musculus extensor pollicis brevis). Te ścięgna przebiegają w wąskim tunelu kostno-włóknistym, zlokalizowanym po stronie kciuka nadgarstka, w tak zwanym pierwszym grzbietowym przedziale nadgarstka.
Podczas wykonywania ruchów kciukiem ścięgna te ślizgają się wewnątrz swojej pochewki. W przypadku stanu zapalnego pochewka staje się pogrubiona i obrzęknięta, co utrudnia swobodne przesuwanie się ścięgien. To z kolei prowadzi do charakterystycznych objawów, takich jak ból podczas poruszania kciukiem i nadgarstkiem, a także może pojawić się zaczerwienienie i obrzęk w okolicy dotkniętego przedziału.
Przyczyny choroby de Quervaina
- Praca zawodowa i aktywności rekreacyjne: Osoby wykonujące zawody lub uprawiające sporty wymagające częstych i powtarzalnych ruchów kciuka, takie jak pisanie na klawiaturze, praca manualna (np. szycie, prace stolarskie), gra na instrumentach (np. fortepian, gitara), tenis, golf czy wioślarstwo, są bardziej narażone na rozwój choroby de Quervaina.
- Ciąża i opieka nad niemowlętami: Zmiany hormonalne zachodzące w czasie ciąży mogą przyczyniać się do obrzęków i zwiększonej podatności ścięgien na podrażnienia. Dodatkowo, częste podnoszenie i trzymanie niemowląt, które często wiąże się z wyprostowanym i odwiedzionym kciukiem, stanowi znaczące obciążenie dla ścięgien nadgarstka.
- Intensywne korzystanie z telefonów komórkowych i urządzeń mobilnych: Nadmierne pisanie wiadomości tekstowych, przewijanie ekranów i inne czynności wykonywane przy użyciu kciuka mogą prowadzić do przeciążenia struktur nadgarstka.
- Inne schorzenia: Czasami choroba de Quervaina może być związana z innymi stanami zdrowotnymi, takimi jak zmiany kostne w obrębie nadgarstka, reumatoidalne zapalenie stawów czy dna moczanowa. Bezpośredni uraz w okolicy nadgarstka również może przyczynić się do rozwoju tego schorzenia.
Objawy choroby de Quervaina
Charakterystycznymi objawami choroby de Quervaina są:
- ból
- ograniczona ruchomość
- wrażliwość na dotyk
- obrzęk i zaczerwienienie
- trzeszczenie
Diagnostyka choroby de Quervaina
Rozpoznanie choroby de Quervaina opiera się przede wszystkim na badaniu fizykalnym i szczegółowym wywiadzie z pacjentem dotyczącym jego objawów, aktywności zawodowej i trybu życia. Kluczowym elementem diagnostyki jest test Finkelsteina.
Polega on na zaciśnięciu kciuka w dłoni, z palcami zaciśniętymi na kciuku, a następnie wykonaniu biernego ulnarnego zgięcia (zgięcia w stronę małego palca) nadgarstka. Jeśli podczas tego ruchu pacjent odczuwa ostry, promieniujący ból wzdłuż bocznej strony nadgarstka i u podstawy kciuka, test uznaje się za pozytywny, co silnie sugeruje obecność choroby de Quervaina.
W większości przypadków badanie fizykalne jest wystarczające do postawienia diagnozy. Jednak w celu wykluczenia innych schorzeń, takich jak zmiany zwyrodnieniowe, gangliony czy inne formy zapalenia ścięgien, lekarz może zlecić dodatkowe badania obrazowe:
Leczenie choroby de Quervaina
Leczenie zachowawcze
W początkowej fazie choroby oraz w przypadkach o łagodnym nasileniu objawów zaleca się leczenie zachowawcze, które obejmuje:
- Unieruchomienie: Noszenie szyny lub opaski na nadgarstek, która unieruchamia kciuk i nadgarstek, jest kluczowym elementem leczenia.
- Leki przeciwzapalne: Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), dostępne bez recepty (np. ibuprofen, naproksen) lub przepisane przez lekarza (np. diklofenak, meloksykam), pomagają w zmniejszeniu bólu i stanu zapalnego. Mogą być stosowane doustnie lub miejscowo w postaci żeli i maści.
- Fizjoterapia: Po zmniejszeniu ostrego bólu i stanu zapalnego, fizjoterapeuta może zalecić specjalne ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie kciuka i nadgarstka.
- Iniekcje kortykosteroidowe: W przypadku silnego bólu i braku poprawy po zastosowaniu innych metod zachowawczych, lekarz może rozważyć podanie iniekcji kortykosteroidów bezpośrednio do pochewki ścięgnistej.
Leczenie inwazyjne (chirurgiczne)
Jeżeli leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanej poprawy lub objawy choroby de Quervaina nawracają i znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie, lekarz może zaproponować leczenie chirurgiczne. Zabieg polega na przecięciu troczka ścięgien prostowników (więzadła poprzecznego nadgarstka) w obrębie pierwszego przedziału grzbietowego nadgarstka. Uwolnienie tego więzadła zwiększa przestrzeń dla ścięgien mięśni odwodziciela długiego i prostownika krótkiego kciuka, zmniejszając ucisk i tarcie, co prowadzi do złagodzenia bólu i ustąpienia stanu zapalnego.
Pokonaj zespół de Quervaina
Zespół de Quervaina, choć powszechny, nie musi definiować Twojej codzienności. Leczenie daje realną szansę na powrót do pełnej sprawności. Pamiętaj jednak, że kluczową rolę odgrywa Twoje zaangażowanie w proces i wdrożenie zasad profilaktyki. Świadome dbanie o ergonomię dłoni i unikanie przeciążeń to inwestycja w Twoje zdrowie. Nie ignoruj pierwszych sygnałów dyskomfortu – wczesna reakcja to najprostsza droga do trwałego rozwiązania problemu.
